محمد رضا واليزاده معجزى

451

تاريخ لرستان ( روزگار قاجار ) ( فارسى )

مظفر الدين شاه ( محمد على ميرزا ، شعاع السلطنه ، سالار الدوله و غيره ) خيلى عميق و آشتىناپذير بوده و جا داشت كه امير مفخم ازين حيث پريشان حال و سر در گريبان باشد . ديگر اين‌كه امير مفخم مىدانست تمام خوانين و روساى لرستان طرفدار جدى سالار الدوله بوده و با وى يك پيوند ناگسستنى دارند . چه علاوه‌براين‌كه سالار الدوله سال‌هاى متمادى در لرستان حكومت داشته‌اند و اكثر رؤسا و متنفذين لرستان سوگند موكد خورده‌اند كه در راه مقاصد و مآرب او تا آخرين قطره خون خويش را فدا سازند و تا نفس واپسين يار و مددكار او باشند پيوند خانوادگى و خويشاوندى نسبى هم با لرستانيان داشت زيرا دو دخت از دو شخصيت درجه اول لرستان در حباله نكاح او بود كه يكى دختر امير جنگ ( غلامرضا خان ) والى پشتكوه لرستان بود و ديگرى دختر امير اشرف ( نظر على خان ) حاكم و رئيس طوايف طرهان و دلفان بود و بنابراين سالار الدوله داماد لرستانيان محسوب مىشد و عموما روى عرق خويشاوندى از او طرفدارى و حمايت مىكردند چنان‌كه در نخستين سركشى و ياغيگرى سالار الدوله كه مقارن جلوس محمد على شاه اتفاق افتاده بود در ركاب او به عزم تسخير پايتخت حركت كردند تا او را به اورنگ‌هاى شاهنشاهى ايران متمكن سازند . با ملاحظه اين مطالب امير مفخم يقين داشت كه به محض اشاره‌اى كه از جانب سالار الدوله بشود ، عموم لرستانيان به او و اردويش حمله‌ور شده ، همه را خلع سلاح خواهند كرد و خود او را هم اسير نموده تسليم خواهند نمود . بنابراين امير مفخم صلاح كار خود را در اين دانست كه رخت از خطه لرستان بيرون كشيده و خويشتن را به‌جاى امنى برساند . اين بود كه اردوى خود را جمع كرده امر به حركت داد از آن طرف مرتضى قلى خان صمصام نظام حاكم ملاير خبر نهضت سالار الدوله را شنيده با نيروى خود از ملاير خارج شد . اين دو خان حاكم هردو رو به‌طرف عراق حركت كرده در قريه ديزآباد باهمديگر تلاقى كردند و چون امير مفخم قواى خود را با سالار الدوله سنجيد از زمين تا آسمان فرق داشت مع هذا چون از تهران به او و صمصام نظام امر شده و حتى مبالغ متنابهى براى تكميل و تجهيز نيرو در اختيار آنها گذارده بودند لذا من باب رفع مسئوليت روز پنجم ماه شعبان 1329 بين قواى امير مفخم و مرتضى قلى خان از يك‌طرف و قواى سالار الدوله از طرف ديگر در نزديكى ملاير جنگ اتفاق افتاد و به شرحى كه در صفحات آينده توضيح خواهيم داد امير مفخم شكست خورده فرار كرد « 1 » در

--> ( 1 ) . مورخينى كه در پيرامون قيام سالار الدوله قلمروفرسايى كرده‌اند جنگ امير مفخم بختيارى را با سالار الدوله جنگ